Category Archives: NL (Dutch)

Augmented reality kunst?

KNVI jaarcongres / nov 2016

Interview IP magazine

1. Je noemt jezelf ‘augmented reality kunstenaar’. Voor de meeste lezers zal dit een nieuw begrip zijn. Hoe zou je deze term en je beroep het best kunnen omschrijven?

Dankzij de Pokemon Go rage heeft een breed publiek inmiddels kennis gemaakt met “AR”, de techniek die de virtuele personages op straat projecteert. Maar dat zoiets augmented reality heet en welke mogelijkheden er nog meer zijn, is minder bekend. Verrijkte werkelijkheid, is de letterlijke vertaling. Kijkend via een smartphone app of een augmented reality bril kunnen er digitale toevoegingen in de wereld om ons heen verschijnen. Ofwel op basis van GPS-posities, ofwel op basis van beeldherkenning. Posters kunnen tot leven komen, er kan extra informatie verschijnen op pagina’s van een magazine. Maar tegenwoordig kan ook een object of een hele ruimte fungeren als drie dimensionale ‘marker’. Er ontstaan dan virtuele ruimte die niet alleen parallel aan de fysieke realiteit bestaat, maar daar echt mee integreert. Een half digitale werkelijkheid die je al programmerend vorm aan kan geven, zonder beperkingen en grenzen. Ideaal voor mij, gezien m’n achtergrond als IT’er. Na m’n vervolgopleiding aan de Gerrit Rietveld kunstacademie stortte ik mij volop op augmented reality. Ik verkende de mogelijkheden voor allerlei kunstdisciplines. Ik maakte virtuele sculpturen, semi-virtuele theaterstukken en experimentele AR toepassingen, daarbij niet gehinderd door de beperking om er telkens ook een kloppend meerjarig bussiness model aan te koppelen. Op festivals en evenementen presenteerde ik m’n experimentele AR projecten als prototypes van een toekomst die ons mogelijk te wachten staat. En soms ben ik m’n eigen opdrachtgever. Zo was ik aantal jaar geleden mede-organisator van een uitgebreid festival met uitsluitend virtuele kunst, in de hoop de vele mogelijkheden met augmented reality zo goed mogelijk op de kaart te zetten, letterlijk.

2. Je probeert de AR-technologie te verbinden met sociale en maatschappelijke belangen. Hoe ziet dit er uit in de werkelijkheid? Wellicht kun je enkele voorbeelden benoemen van je projecten.

De technologie waarmee ik binnen de kunstcontext al geruime tijd experimenteerde, krijgt steeds meer voeten aan de grond in de ‘gewone’ wereld. In plaats van een focus op de technische mogelijkheden met AR is mijn fascinatie tegenwordig de manier waarop we AR gebruiken en hoe dat ons en de wereld om ons heen beinvloed. Ik zie augmented reality als een heel breed gebied, waarin het niet uitsluitend gaat om de visuele verschijningen. De kern en de kracht van AR draait om lokatie-gebonden data en interactie. De smartphone die zowat een onderdeel van onszelf is geworden, verzorgt steeds vaker een koppeling met de digitale parallele wereld om ons heen. Google Glass leek het perfecte apparaat voor zo’n connected toekomst. Op het subtiel aanwezige extra scherm verschenen meldingen die betrekking hadden op de plek waar je was. Helaas waren er nog te weinig toepassingen die daar zinvol op inspeelden, waardoor de potentie van het apparaat niet goed werd begrepen. Het werd voornamelijk gezien als een privacyschendende camera die 24/7 alles registreerde en online deelde. Op zo’n complexe situatie inspelen deed ik met de lancering van de “Watch Your Privacy” app. De slogan die daarbij hoorde was: “Optimaal je privacy in de publieke ruimte waarborden? Koop een Google Glass!”. Een ogenschijnlijk onlogische uitspraak, maar ik hoopte er mee aan te tonen dat de werkelijkheid rondom techniek vaak ingewikkelder en genuanceerder ligt. Er wordt nog steeds doorgepraat over Google Glass, maar de meningen die bussiness analisten, marketing professionals of techneuten er inmiddels over hebben verschilt enorm en is nauwelijks nog gebaseerd op hands-on ervaringen. Over één ding is iedereen het eens: mobiele techniek die we permanent bij ons meedragen gaat een steeds grotere invloed hebben op ons doen en laten en ook veel meer impact hebben onze sociale interacties. Behalve tijdens het daten, gaan apparaten ons suggesties doen of aansturen in veel meer situaties. Op zich opent het interessante mogelijkheden als we meer stimuli krijgen die ons wijzen op onze omgeving én de mensen die daar aanwezig zijn. Maar het risico is dat we door het leven zullen gaan als halve robots, efficient aangestuurd door algoritmes en data uit de cloud. In een toekomstige wereld waarin techniek ons halve bestaan bepaalt, hoop ik dat er ruimte blijft voor fictie en eigen avontuurlijke creativiteit. Want er is een dreiging dat onze eigen inbreng beperkt raakt tot het dwangmatig bijhouden van allerlei social media kanalen, waarbij we meestal maar één rol spelen: onszelf. Al starend op onze mobiel voelen we ons verbonden met heel de wereld, maar hebben we geen oog meer voor onze directe omgeving. Als tegenhanger van dat alles lanceerde ik “Meet Your Stranger”. Daarin speel je een rol en raak je op willekeurige plekken verzeild in korte scenes die je tezamen met een wildvreemde ter plaatse beleeft door beide de helft van een theatertekst voor te lezen vanaf het scherm van de mobiel. Met het project hoop ik duidelijk te maken dat meer techniek niet altijd de beste oplossing is, maar dat soms de mens de beste aanvulling is op een situatie waarin techniek zelf te kort schiet.

3. De meeste lezers van IP zijn werkzaam in het gebied van informatie (informatiemanagement, etc.). Heb je een idee hoe AR tot uiting zou kunnen komen bij hun werkzaamheden en hoe zijzelf gebruik van AR-technologie kunnen maken?

Augmented reality kun je zien als beeldscherm dat geen kader meer heeft. De informatie verschijnt rechtstreeks in de wereld om je heen. Voorheen zat een beeldscherm vast aan een computer. De laptop maakte het scherm portable. En met tablets of smartphones neem je nog makkelijk de informatie mee naar de plek waar de informatie relevant is. Een augmented reality app op een smartphone of tablet is een eerste stap, maar hands-free via een bril rondkijken en informatie automatisch zien verschijnen zal nog handiger zijn. Een klassiek voorbeeld is een monteur. Die raadpleegt in de toekomst een handleiding niet op een meegebrachte display. Maar dankzij de beeldherkenning in een AR bril verandert de situatie ter plaatse drie dimensionaal in een een geannoteerde werkelijkheid. De monteur voert de handelingen uit, maar op basis van informatie in de cloud denkt een geautomatiseerd systeem mee. Ooit zal de fysieke werkelijkheid blanco ontworpen kunnen worden, de juiste interface en de juiste informatie verschijnt via AR en kan per individu, tijdstip en situatie verschillen. Prototypes van MIT laten heel fraai zien hoe augmented reality perfect integreert met het toekomstige internet of things. Maar er zijn niet alleen futuristische toepassingsmogelijkheden. Het ontsluiten van (beeld)archieven en het visualeren van materiaal op de plek waar het relevant is, zal iets zijn waar we op korte termijn steeds meer van zullen gaan zien.

4. Welke app en/of AR-tool is volgens jou een absolute ‘must have’ voor de informatieprofessional?

Een echte must have app kan ik moeilijk aanwijzen. De toepassingsmogelijkheden zijn talrijk, en zo zijn er ook tal van boeiende AR apps voor allerlei toepassingen. Wat ik wel kan aanraden is om een keer de Microsoft Hololens uit te proberen, zodra zich een gelegenheid voordoet. Want dat is wel de manier waarop AR optimaal te ervaren is.

5. Welke toekomstige ontwikkelingen voorzie je op het gebied van AR?

De ontwikkelingen op het gebied van hardware gaan heel hard. De manier waarop de virtuele wereld verschijnt, wordt steeds beter. Maar de apparaten die zo’n optimale ervaring bieden, zijn zelf nog niet optimaal. De Hololens is te groot om permanent op te hebben. Het wachten is op een variant die subtieler is. Het bedrijf Magic Leap is met een zeer geheimzinnige manier bezig met een techniek die rechstreeks in je oog projecteert, waardoor het benodigde montuur op je hoofd veel minder groot en zichtbaar zal zijn. Maar het zal nog lang duren voordat we zoiets massaal gaan dragen, en als maatschappij accepteren. Voorlopig zal AR op die manier nog geen massa medium worden. Waarschijnlijker is dat het op korte termijn zal draaien om het vinden van de juiste content op het juiste moment, om die vervolgens te bekijken met het meest geschikte apparaat. De mobiel zal voor een groot deel van de toepassingen prima geschikt zijn, maar vermoedelijk zullen we wanneer nodig een AR viewer aan zetten of zelfs op bepaalde momenten rondkijken in een VR wereld, dankzij de vouwbare portable virtual reality bril die we eveneens op zak hebben.

KNVI lezing /

Een techniek waar we tegenwoordig (weer) veel over horen is augmented reality. Bekend geworden door de app van het Nederlandse bedrijf Layar waarmee je een extra visuele laag kon laten verschijnen op tijdschriften, begint “AR” zich momenteel meer en meer in de wereld om ons heen te manifesteren. Zullen we in de toekomst rondkijken in een semi-digitale wereld? Is de definitieve doorbraak van AR nog afhankelijk van het moment waarop er nieuwe hardware beschikbaar komt die betaalbaar is? Gaan we de Microsoft Hololens ooit in het straatbeeld zien? Met dergelijke vragen houdt techneut en kunstenaar Sander Veenhof zich bezig.
Vanuit zijn achtergrond in de IT (bedrijfsinformatica, VU) en dankzij een opleiding aan de Gerrit Rietveld kunstacademie zet hij gedachte-experimenten over een augmented toekomst om in prototypes die in het hier en nu te ervaren zijn. Dat AR niet langer een fictieve toekomstvisie is, bewijst de massale aandacht voor het recente Pokemon Go spel. In de paralelle wereld die aan het ontstaan is, speelt lokale plaatsgebonden data een steeds grote rol. Data als de verbindende factor tussen de fysieke ruimte, de mens en de activiteiten die er plaatsvinden. Welk type informatieprofessional gaat aan die wereld vorm en invulling geven? Zijn het de grote tech-giganten Google, Facebook, Microsoft en Apple die ons doen en laten gaan bepalen, of spelen wij daar zelf ook nog een rol in?
In zijn beeldende presentatie schetst hij de stand van zaken op het gebied van augmented en virtual reality, waarbij hij naast de technische aspecten ook naar de sociale en maatschappelijke impact van de techniek kijkt. Aan het eind van de sessie zal er gelegenheid zijn om wat van de besproken projecten uit te proberen, voor hen die zich nog niet eerder in een augmented of virtual reality omgeving hebben rondgekeken.

congres.knvi.info

Internet of Anonymous Things

internet of anonymous things

Over het “Internet of Things” (#IoT) wordt al heel lang euforisch gesproken, al verandert het fenomeen elk decennium van naam. De huidige stand van zaken is dat we afstevenen op een “internet of everything”. Alles met elkaar verbonden, de mens incluis, met data als uniforme taal. Het klinkt alsof er een wereldverbeteraar aan het woord is. En dat geldt eveneens voor de verhalen over de smart cities waarin we in de toekomst zullen leven. Steden die autonoom functioneren en automatisch de juiste beslissingen voor zichzelf en voor ons maken, gevoed door real-time data over de infrastructuur en de data die we zelf ongemerkt en ongevraagd aanleveren. Continue reading

De stad als virtueel podium

Lezing: Congres Podiumkunsten 18 mei 2015

Werkvorm: Praktijkverhalen

Sinds de massale inburgering van de smartphone beleven we de stad met een digitaal oog, met apps als wegwijzer, als restaurantgids of als taxi-besteldienst. Zodra we ergens moeten wachten, staren we naar Facebook. Kunnen we die parallelle wereld ook iets minder functioneel of doelloos maken? Daar kunnen de podiumkunsten een rol in spelen! Met apps die een verhalende beleving bieden, die niet individueel maar tezamen met anderen ervaren kan worden. Heel de stad kan een podium worden zodra dialoogteksten op je smartphone verschijnen en je te midden van virtuele decorstukken staat, die via een augmented reality (AR) app verschijnen. Want met AR kan tegenwoordig veel meer dan een 3D-animatie op een plat vlak laten verschijnen, eindeloos veel meer. Een volledig virtueel festival? Amsterdam-Noord had de primeur. Nieuwe technieken bieden de podiumkunsten opmerkelijke kansen om aansluiting te vinden bij het altijd en overal aanwezige ‘smartphone publiek’ anno nu.

Levert op:

Aan de hand van korte videofragmenten en zonder technisch te worden, licht ik in deze sessie toe wat de mogelijkheden én de succesfactoren zijn bij het produceren van theatrale interactieve ervaringen, waar publiek via de smartphone toegang toe heeft.

Not OK Glass

notokglass.001

Zonder het de wereld te vragen introduceerde Google in 2012 de Google Glass. De wereld reageerde met: “OK glass”. En “take a picture”. Maar er werd ook gemopperd. Iedereen aan de camerabril en één partij die binnenkomende beelden en data analyseert? Is dat niet Big Brother meets Big Data, en dus onwenselijk? Gelukkig dat met een software ingreep Google buitenspel gezet kan worden, en dan blijft er een apparaat over dat nieuwe fascinerende in-your-face formats mogelijk maakt. Want wat kan er niet, zodra de digitale wereld vermengt raakt met de fysieke wereld? De enige vraag die resteert is: wat kan écht niet? Wanneer is het tijd voor “Not OK Glass”?

Beyond Biennale // september 2014

Continue reading

Wereldwijde synchrone choreografie

Op zondag 7 oktober 2012 wordt over de hele wereld gezamenlijk een synchrone ‘dans’ opgevoerd. Geinspireerd op de vreemdsoortige bewegingen die onvermijdelijk zijn bij het bekijken van zogeheten ‘augmented reality’ met de techniek van dit moment, de mobiele telefoon, heeft Marjolein Vogels een choreografie gemaakt bestaand uit 33 bewegingen. Terwijl iemand in Amsterdam met zijn mobiel mikt op een kubus die vanuit westelijke richting boven het hoofd naar een oostelijke richting beweegt, maakt iemand in New York of Sydney op dat moment synchroon het zelfde gebaar.

Kunstenaars Sander Veenhof: “Met de augmented reality techniek die ik toepas is de vermenging mogelijk van het digitale met de fysieke ruimte om ons heen. Ik vind het interessant wanneer er écht sprake is van een relatie tussen die twee domeinen. Als het virtuele daadwerkelijk impact heeft op de gang van zaken in de echte ‘realiteit’.

Zo hoop ik dat ooit het virtuele stoplicht op Terschelling ooit nog eens voor voldoende opstopping op het fietspad gaat leiden zodat het écht gaat werken. (http://sndrv.nl/oerol2012) Ik plaatste het stoplicht tijdens Oerol zonder overleg met de organisatie. Dat is een zeer prettig aspect van “AR” zoals ik met mijn ongevraagd geplaatste expositie in het MoMA demonstreerde. In het geval van het stoplicht leidde het er vervolgens toe dat ik afgelopen jaar officieel onderdeel van het programma was! Met een voorstelling die het hele eiland bestreek doordat virtuele woorden door de wind werden meegevoerd van west tot oost: http://woordenjutten.nl

Al eerder organiseerde ik een flashmob in de virtuele ruimte. Eigenlijk een soort dubbele flashmob. Op de Dam stond in 2010 een groep mensen in een kring enthousiast via hun telefoon naar een lege ruimte in hun midden te staren alwaar zich een virtuele flashmob voordeed: http://www.sndrv.nl/ARflashmob

Maar liever nog breng ik mensen in beweging. Afgelopen jaar tijdens het NFF ontwikkelde ik in samenwerking met theatermaakster Madeleen Bloemendaal een aantal verhaalroutes door de stad. Al wandelend verschenen er d.m.v de smartphone praatwolkjes boven willekeurige mensen onderweg, die daarmee ongevraagd de hoofdrol speelden: http://www.sndrv.nl/storylines/

De choreografie die op 7 oktober wordt gelanceerd is een project dat meerdere kanten heeft. Het is uiterst abstract en conceptueel. Fysiek gebeurt er weinig zichtbaars, maar als het goed uitpakt gebeurt er op een wereldwijde schaal wel iets bijzonders. Het feit dat iedere ‘danser’ er vrij alleen en onbegrepen bij staat, is ook een verwijzing naar de status van augmented reality op het moment. De techniek blijkt nog steeds vrij onbekend, althans de artistieke toepassing er van. De commercieele toepassingen voor advertenties zijn al wel bekender aan het worden. Maar de kunstwereld begint nu ook langzaam te doorgronden wat de potentie is van deze wereldwijde virtuele ruimte die nauw vervlochtend is geraakt met de voorheen helder te definieeren ‘realiteit’.

INFO IN ENGLISH >

Woordenjutten – Oerol 2012

semi-virtuele voorstelling op Oerol 2012

semi-virtuele voorstelling op Oerol 2012

Elke festivaldag worden er honderden persoonlijke woorden de lucht in gestuurd. Ga met je smartphone naar het woordenjut loket op het Westerkeynterrein en geef je woorden mee aan de wind; doe eindelijk die bekentenis of geef lucht aan je hartenwens. Via Augmented Reality op je smartphone kun je jouw woorden zien wegvliegen. En twee maal per dag start de woordenjutter een virtuele expeditie ergens op het eiland op zoek naar alle aangewaaide woorden. Kijk in de festivalkrant en op het Woordenjut loket welk deel van je hart je die dag kunt luchten en wat de tijd- en vertrektijden van de woordenjutexpeditie zijn. Na tien dagen Oerol zal het eiland er een virtueel gevoelslandschap bij hebben, gevormd door alle belevingswerelden van de bezoekers.


OEROL, Terschelling – 16 t/m 24 juni 2012

Weide bij Midsland aan Zee , Terschelling

Weide bij Midsland aan Zee , Terschelling

De Wereld van Witte de With festival 2009

Sander Veenhof i.s.m Showroom MAMA

Sander Veenhof i.s.m Showroom MAMA

“Surveillancecamera’s zijn niet meer weg te denken uit het Rotterdamse straatbeeld. Waar je ook gaat, je wordt gezien. De interactieve interventie ‘de-surveillance’, bij Showroom MAMA, laat je verdwijnen voor het allesziende oog van de beveiligingscamera. Kunstenaar Sander Veenhof maakt het mogelijk je privacy op een speelse manier te heroveren”. (http://festivalwww.nl)

de-surveillance service point

Streetcorner Witte de Withstraat / Hartmansstraat – Rotterdam

The surveillance camera at the corner of Witte de Withstraat / Hartmansstraat in Rotterdam couldn’t handle a specific type of the color blue, a flaw discovered and exploited by Sander Veenhof in the context of the ‘For Security Reasons’ exhibition at Showroom MAMA.

A temporary ‘de-surveillance service point’ on the same streetcorner assisted visitors of the De Wereld van Witte de With festival to disappear from the Rotterdam surveillance camera network. By wearing or holding anything blue, they could become invisible.

Invisible outfits